Çocuğunuz Siz Olmadan Hiçbir Şey Yapamıyor Mu? Öğrenilmiş Yetersizlikten Özerkliğe Geçiş | Eskişehir Çocuk Ergen ve Oyun Danışmanlığı

Sıradan bir sabah veya ödev saati... Çocuğunuz masanın başında oturmuş, kalemi elinde öylece bekliyor. "Bunu yapamıyorum, sen göster" diyerek sızlanmaya başlıyor. Sabah giyinirken çorabını eline alıp "Bana sen giydir" diyor, yemek masasında çatalı bırakıp sizin ona yedirmenizi bekliyor. Kendi başına çözebileceği en ufak bir pürüzde bile aniden pes edip "Anne/Baba yardım et!" diye sesleniyor. Siz bir yandan işleri hızlandırmak için onun ayakkabısını bağlıyor, ödevindeki hatayı silip doğrusunu yazıyor veya dökmesin diye yemeğini yediriyorsunuz. Ancak günün sonunda içinizde büyük bir yorgunluk ve şu endişeli soru beliriyor: "Neden hiçbir şeyi kendi başına yapmaya hevesli değil? Hep böyle benim desteğimle mi yaşayacak?"

Eskişehir'deki Merkezimizde ebeveynlerle çalışırken, çocuğunun arkasını toplamaktan, onu sürekli motive etmeye çalışmaktan yorulmuş ve çocuklarının kendi başlarına inisiyatif alamamasından endişe duyan ailelerle sıklıkla karşılaşıyoruz. Bir çocuk gelişim uzmanı olarak içinizi rahatlatmak isterim: Çocuğunuzun sizden destek almadan hareket edememesi onun tembel, beceriksiz veya yeteneksiz olduğunu göstermez. Modern pedagoji bilimine göre bu durum; çoğunlukla ebeveynlerin çocuklarını hayal kırıklığından koruma çabasıyla onların yollarını "fazla pürüzsüz" hale getirmesinin doğal bir sonucudur.

Çocuğunuz Neden Sürekli Yetişkin Desteğine İhtiyaç Duyuyor? | Eskişehir Çocuk Ergen ve Oyun Danışmanlığı

Bir çocuğun kendi yapabileceği işlerde bile sürekli sizden onay veya fiziksel destek beklemesinin altında yatan temel psikolojik dinamikler şunlardır:

• İyi Niyetli "Helikopter" Ebeveynlik: Günlük hayatın koşturmacası içinde, çocuğun ayakkabısını kendi başına giymesini (ve yanlış giymesini) beklemek size zaman kaybı gibi gelebilir. "Hadi geç kaldık, ben giydireyim" diyerek onun yerine yaptığınız her eylem, çocuğun zihnine sessizce şu mesajı verir: "Annem/Babam bunu benden daha hızlı ve kusursuz yapıyor, o zaman benim denememe hiç gerek yok."

• Mükemmeliyetçilik ve Hata Yapma Korkusu: Çocuğunuz bir resim çizdiğinde "Şurayı da şöyle boyasan daha güzel olur" diyorsanız veya ödevindeki ufak bir hatayı hemen silip düzeltiyorsanız, çocuk kendi yaptığı işin hiçbir zaman "yeterince iyi" olmayacağına inanır. Yanlış yapmaktansa, hiç yapmamayı ve işi size devretmeyi seçer.

• Öğrenilmiş Yetersizlik: Çocuklar çok iyi gözlemcilerdir. Eğer biraz ağladıklarında, "Yapamıyorum" diye mızmızlandıklarında yetişkinin dayanamayıp o zor işi devraldığını fark ederlerse, bu durumu bir alışkanlık haline getirirler. Zihinleri şu formülü ezberler: "Yeterince beklersem veya sızlanırsam, bir yetişkin gelir ve beni bu zahmetten kurtarır."

Sistemik Tuzak: Siz "Yapan" Oldukça, O "Bekleyen" Olur

İlişkinizde kendi merkezinizden çıkıp çocuğunuzun sorumluluk alanına girdiğinizde, evdeki sistem tamamen değişir.Bir alanda siz ne kadar çok sorumluluk üstlenirseniz, karşı taraf o kadar çok geri çekilir.

Eğer çocuğunuzun dökmeden yemek yeme, ödevini takip etme veya çantasını hazırlama sorumluluğunu siz kendi omuzlarınıza alırsanız, çocuğunuz bu sorumlulukları alacak "boş alanı" bulamaz. Onun hayatını kolaylaştırdığınızı zannederken, aslında onun "özerklik ve özgüven" kaslarının gelişmesini engellemiş olursunuz. Çocuğun kendine yetebilen bir birey olması için, o sorumluluk alanını ona iade etmeniz gerekir.

Özerkliği Şefkatle Desteklemenin 3 Pedagojik Adımı

Ebeveyn olarak kendi "mükemmeliyetçi ve korumacı" kaygılarınızı yönetip, çocuğunuzun kendi ayakları üzerinde durmasını desteklemek için şu adımları izleyebilirsiniz:

• Zorlanmasına ve "Yapamıyorum" Hissine Yer Açın: Çocuğunuz bir legoyu takamadığında veya ödevde zorlandığında hemen araya girip sorunu çözmeyin. Sizin de içinizde ona yardım etme dürtüsü (ve kaygısı) yükselecektir. Bu dürtüye yer açın, derin bir nefes alın ve sadece izleyin. Şefkatle, "Evet, bu kısım biraz zorlu görünüyor. Nasıl yapabileceğini düşünüyorsun?" diyerek topu ona atın.

• Onun Yerine Yapmayın, Sadece "Kılavuzluk" Edin: Becerileri kademeli olarak devredin. Çorabını giyemiyorsa, alıp ayağına geçirmek yerine; "Çorabın topuk kısmı burası, şimdi ayak parmaklarını buraya yerleştirmeyi dene" diyerek sadece sözel yönerge verin. İşi onun yerine yapan değil, ona koçluk yapan kişi olun.

• Sonucu Değil, Çabayı Övün: Çocuğunuz kendi başına bir şey denediğinde, sonuç kusurlu olsa bile (tişörtünü ters giymesi veya sütü biraz dışarı dökmesi gibi) asla eleştirmeyin. "Bunu kendi başına denemen ve sonuna kadar uğraşman harikaydı" diyerek harcadığı emeği takdir edin. Özgüven, kusursuz sonuçlardan değil, "denemeye cesaret etmekten" beslenir.

Eskişehir Çocuk Ergen ve Oyun Danışmanlığı: Ne Zaman Destek Alınmalı?

Eğer çocuğunuzun bu dışarıdan destek bekleme hali okula uyumunu, arkadaşlık ilişkilerini ve akademik sürecini derinden etkiliyorsa; en ufak bir zorlanmada yoğun ağlama nöbetleri yaşıyor ve kendine dair "Ben beceriksizim, hiçbir şey yapamıyorum" gibi olumsuz inançlar geliştiriyorsa, bu durumu profesyonel bir çerçevede değerlendirmek çok faydalı olacaktır.

Eskişehir çocuk ergen ve oyun danışmanlığı süreçlerimizde; çocukların içlerindeki o "yapabilirim" inancını ve özgüvenlerini Oyun Danışmanlığı ile kendi dillerinde, güvenli bir şekilde yeniden inşa etmelerine Çocuk gelişimci Selen Topçu eşliğinde destek oluyoruz. Siz değerli ebeveynlere ise; şefkatli sınırlar çizerek çocuğunuza o özerklik alanını nasıl açacağınızı Ebeveyn Danışmanlığı oturumlarımızda aktarıyoruz. Çocuğunuzun kendi kanatlarıyla uçmasına güvenle eşlik etmek için merkezimizden destek alabilirsiniz.