Çocuğum Evde Bize Karşı Çıkıyor Ama Dışarıda Kendini Savunamıyor | Eskişehir Çocuk Ergen ve Aile Danışmanlığı

"Evde bana karşı her şeye itiraz eden, istediğini almak için saatlerce direnen çocuğum; parkta veya okulda biri oyuncağını elinden aldığında neden hiçbir şey yapamayıp öylece susuyor?" Birçok ebeveyn, çocuklarının ev içindeki o güçlü ve sınır tanımaz halleriyle, dışarıdaki çekingen ve boyun eğen halleri arasındaki bu devasa uçurumu gördüğünde büyük bir şaşkınlık yaşar. Anne babalar genellikle bu durumu anlamlandıramaz ve "Bize gelince aslan kesiliyorsun, dışarıda neden kendini ezdiriyorsun!" diyerek haklı bir sitemde bulunurlar.

Eskişehir'deki merkezimizde yürüttüğümüz seanslarda, ailelerin bu tablo karşısında çocuklarının "ikiyüzlü" veya "korkak" olduğunu düşünerek endişelendiklerini sıkça görüyoruz. Ancak bir çocuk gelişim uzmanı ve aile danışmanı olarak belirtmeliyim ki; bu tezatlık bir karakter zayıflığı değil, çocuğun iç dünyasındaki güvenlik algısıyla ilgili çok net bir mesajdır.

Bu Zıt Davranışın Altında Yatan Gerçekler Nelerdir? | Eskişehir Çocuk Ergen ve Aile Danışmalığı

Çocuğunuzun dışarıda hakkını savunamayıp tüm öfkesini ve itirazlarını size saklamasının çok geçerli, bilimsel nedenleri vardır. Modern pedagoji bilimi bu durumu şu temel dinamiklerle açıklar:

• Evin "Güvenli Liman" Olması: Çocuklar en yoğun, en karmaşık ve en "çirkin" duygularını sadece ama sadece terk edilmekten korkmadıkları, koşulsuz sevildiklerinden emin oldukları yerlerde gösterirler. Çocuğunuz size karşı çıkarken bilinçaltında şunu bilir: "Ne yaparsam yapayım annem/babam beni sevmeye devam edecek." Bu yüzden ev, onun için bir duygusal deşarj alanıdır.

• Dış Dünyadaki "Onaylanma" Kaygısı: Sosyal ortamlarda, okulda veya parkta aynı güvenlik ağı yoktur. Çocuğunuz dışarıda birine karşı çıktığında veya oyuncağını vermediğinde "Ya benimle bir daha oynamazlarsa? Ya dışlanırsam? Ya bana zarar verirlerse?" kaygısı yaşar. Çatışmadan kaçınmak ve uyumlu görünmek için kendi sınırlarını ihlal ettirir.

• Sosyal Beceri Eksikliği: Evde sadece sizinle iletişim kurmaya alışkın olan çocuk, yaşıtlarının karmaşık ve bazen acımasız olabilen sosyal kurallarıyla nasıl başa çıkacağını henüz öğrenmemiş olabilir.

Ebeveyn Olarak Nerede Hata Yapıyoruz?

Çocuğunuza dışarıda kendini savunmayı öğretmek isterken, iyi niyetle yaptığınız bazı hamleler onun özgüvenini daha da kırabilir:

• Evdeki "Hayır"ları Bastırmak: Bir çocuğun dışarıda arkadaşına "Hayır, bunu bana yapamazsın" diyebilmesi için, önce bu kasını evde geliştirmesi gerekir. Eğer çocuk evde size "Hayır" dediğinde sürekli azarlanıyor, eleştiriliyor veya sesi kısılıyorsa; otoriteye karşı boyun eğmeyi öğrenir. Evde kendi sınırını çizmesine izin verilmeyen bir çocuk, dışarıda da kendi sınırını çizemez.

• Etiketlemek ve Utandırmak: Çocuğunuza "Bize gelince dilin ne kadar uzun, dışarıda pısırık oluyorsun" demek, ona kendini savunmayı öğretmez. Aksine derin bir utanç hissi yaratır ve çocuğun var olan o küçük sosyal cesaretini de tamamen yok eder.

Çocuğunuzun Sosyal Özgüvenini Nasıl Desteklersiniz? | Eskişehir Çocuk Ergen ve Aile Danışmanlığı

Çocuğunuzun evdeki o güçlü duruşunu, sosyal hayata şefkatli ve sağlıklı bir şekilde taşıyabilmesi için şu pedagojik adımları atabilirsiniz:

1. Evde Fikrini Savunmasına İzin Verin

Çocuğunuz sizinle zıt düştüğünde bunu bir saygısızlık olarak algılamayın. Elbette evin kuralları olmalıdır ama çocuğun o kurala itiraz etme, fikrini söyleme hakkı da olmalıdır. "Bu konuda benimle aynı fikirde değilsin, düşünceni anlıyorum. Kendi hakkını bu kadar güzel savunabilmen harika bir şey." diyerek onun ifade özgürlüğünü destekleyin.

2. Akran Zorbalığında Nötr ve Destekleyici Olun

Parkta oyuncağı alındığında ve sessiz kaldığında o an müdahale edip "Gitsene oyuncağını alsana!" diye çocuğu itmeyin. Durum yatıştıktan sonra onunla sakince konuşun: "Bugün o çocuk arabanı elinden aldığında ne hissettin? Sanırım biraz şaşırdın ve ne diyeceğini bilemedin. Sence bir dahaki sefere böyle bir şey olursa ona ne söyleyebilirsin?" diyerek çözümü kendisinin bulmasına yardımcı olun.

3. Evde Sosyal Senaryoları Canlandırın

Zorlayıcı durumların provasını önceden, güvenli ev ortamında yapın. "Hadi şimdi sen parktaki o çocuk ol, ben de sen olayım. Benden oyuncağımı zorla almaya çalış, bakalım ben sana nasıl 'Dur, şu an ben oynuyorum' diyeceğim." Evde atılan bu neşeli adımlar, dışarıdaki gerçek kriz anlarında çocuğun kas hafızasını devreye sokar.

Ne Zaman Uzman Desteği Almalısınız?

Eğer çocuğunuz dış ortamlarda sürekli mağdur (kurban) rolünde kalıyor, sosyal ortamlara girmekten şiddetle kaçınıyor, kreşte/okulda içine kapanıp tüm duygusal patlamalarını (öfke krizleri, ağlama nöbetleri, eşyalara zarar verme) eve saklıyorsa bu durum çocuğun ruhsal dengesini oldukça yoruyor demektir.

Eskişehir'deki Merkezi'mizde, Selen Topçu ile birlikte. çocukların bu içsel kaygılarını ve dış dünyayla kuramadıkları o güven bağını Oyun Danışmanlığı ile şefkatle yeniden inşa ediyoruz. Ayrıca Eskişehir çocuk ergen ve aile danışmanlığı hizmetlerimizle ailelerimize bu dengeyi nasıl kuracakları konusunda yol gösteriyoruz. Çocuğunuzun dış dünyada da kendi ayakları üzerinde güvenle durabilmesi için merkezimizden destek alabilirsiniz.