Çocuğum Parkta Hakkını Savunamıyor: Sınır Çizmeyi ve Özgüveni Desteklemenin Pedagojik Yolları | Eskişehir Çocuk Ergen ve Aile Danışmanlığı

Parkta oynarken başka bir çocuğun gelip çocuğunuzun elindeki oyuncağı aniden çekip aldığını düşünün. Çocuğunuz itiraz etmiyor, sadece boynunu büküp oyuncağın gidişini izliyor veya gözleri dolarak çaresizce size bakıyor. O an bir ebeveyn olarak içinizin cız ettiğini, ardından büyük bir panikle "Benim çocuğum neden hakkını savunamıyor? Okulda onu ezecekler mi? Neden tepki vermiyor?" diye düşündüğünüzü biliyoruz.

Eskişehir!deki merkezimizde, çocuklarının pasif kaldığını ve kendini savunamadığını düşünen ailelerin büyük bir gelecek kaygısıyla bize başvurduklarını görüyoruz. Bir çocuk gelişim uzmanı ve aile danışmanı olarak içinizi rahatlatmak isterim: Çocuğunuzun bu sessizliği onun "korkak" veya "zayıf" karakterli olduğunu göstermez. Modern pedagoji bilimine göre; bazı çocuklar yapısal olarak daha gözlemcidir, çatışmadan hoşlanmazlar veya o anki kriz durumunda ne söyleyeceklerini bilemedikleri için (bir senaryoları olmadığı için) donup kalırlar. Bu doğuştan gelen bir eksiklik değil, sonradan pratikle öğrenilebilecek bir "sosyal beceri" meselesidir.

Çocuklar Neden "Hayır" Diyemez ve Pasif Kalır? | Eskişehir Çocuk Ergen ve Aile Danışmanlığı

Yetişkin dünyasında bir haksızlığa ses çıkarmak daha kolayken, çocuğun dünyasında sessiz kalmanın çok geçerli nedenleri vardır:

• Çatışma Korkusu: Eğer evde "Uslu çocuk ol, kavga etme, arkadaşınla paylaş" mesajları çok sık veriliyorsa, çocuk kendi sınırını korumayı "kötü bir şey yapmak" olarak algılayabilir.

• Kurtarıcı Ebeveyne Alışmak: Çocuk parkta bir zorluk yaşadığında siz ondan önce atılıp "Oyuncağı geri ver, o benim çocuğumun" diyorsanız, çocuğunuz kendi hakkını savunmaya hiç ihtiyaç duymamıştır. Nasıl olsa onun yerine dünyayla savaşan bir "süper kahraman" vardır.

• Ne Diyeceğini Bilememek (Dil Becerisi): Bir çocuk oyuncağı elinden alındığında tam olarak hangi kelimeleri kullanması gerektiğini bilmiyorsa beyni "savaş-kaç-don" tepkilerinden "donmayı" seçer.

Ebeveynlerin Düştüğü Tuzaklar: Özgüveni Baltalayan Hatalar

Çocuğunuza güçlü olmayı öğretmek isterken o anki panik ve hayal kırıklığıyla yapılan müdahaleler, çocuğun kendini daha da yetersiz hissetmesine yol açar:

• "Vurana Sen de Vur" Demek: Çocuğa şiddetle karşılık vermesini öğütlemek sınır çizmeyi değil, zorbalığı öğretir. Ayrıca yapısı gereği narin ve şiddetten hoşlanmayan bir çocuktan bunu yapmasını beklemek, ona taşıyamayacağı bir yük bindirir.

• Çocuğu Etiketlemek ve Suçlamak: "Sen ne kadar pısırıksın, hakkını yediriyorsun, ağlama hemen!" gibi sözler çocuğun zihnine "Ben zayıfım ve annemi/babamı hayal kırıklığına uğratıyorum" mesajını kazır.

• Zorla Paylaştırmak: "Ayıp, ver arkadaşın da oynasın" diyerek çocuğunuzun elindeki oyuncağı alıp başkasına vermek, onun mülkiyet ve sınır algısını paramparça eder. Kendi eşyası üzerinde söz hakkı olmadığını düşünen çocuk, bedenini veya haklarını da savunamaz.

Sınır Çizebilen Güçlü Bir Çocuk Yetiştirmenin 3 Pedagojik Adımı

Çocuğunuza, onu zorlamadan ve mizacını ezmeden "dur" demeyi öğretmek için şu adımları uygulayın:

1. Evde "Hayır" Demesine Alan Açın

Dışarıda hakkını savunabilen çocuk, evde sınırları saygı gören çocuktur. Çocuğunuz istemediği bir yemeği yemeyi reddettiğinde, sizinle o an oynamak istemediğinde veya gıdıklanmaktan hoşlanıp "Dur" dediğinde onun "Hayır"larına saygı duyun. Evde itiraz hakkı olan çocuk, dışarıda da itiraz edebilme cesaretini bulur.

2. Evde "Dur!" Provaları Yapın (Rol Oyunları)

Çocuğunuzun bir senaryoya ihtiyacı vardır. Sakin bir zamanda evde oyun kurun. "Şimdi ben senin oyuncağını izinsiz alan çocuk olacağım, sen de bana güçlü bir sesle 'DUR, O BENİM!' diyeceksin" diyerek eğlenceli provalar yapın. Ses tonunu ve duruşunu oyun içinde pratik etmesini sağlayın.

3. Gölge Ebeveyn Olun, Onun Yerine Konuşmayın

Parkta kriz anı yaşandığında hemen araya girip sorunu çözmeyin. Çocuğunuzun yanına gidin, elini tutarak ona güç verin ama konuşmayı onun yapmasını teşvik edin: "Oyuncağını geri istiyorsun sanırım. Hadi arkadaşına 'Onu bana geri ver, oynamam bitmedi' de, ben yanındayım." Siz ona fiziksel destek olurken, sesi kendisi çıkarsın.

Eskişehir Çocuk Danışmanlığı: Ne Zaman Uzman Desteği Alınmalı?

Eğer çocuğunuz sosyal ortamlarda sürekli yoğun bir kaygı yaşıyorsa, kendini savunamadığı için artık parka/okula gitmeyi reddediyorsa, akran zorbalığına maruz kalıp bunu tamamen sessizlikle karşılıyorsa, altta yatan yoğun bir özgüven eksikliği veya kaygı bozukluğu değerlendirilmelidir.

Eskişehir'deki Merkezi'mizde, Selen Topçu eşçocukların içlerindeki gücü keşfetmelerini ve sosyal sınırlarını çizmelerini Oyun Danışmanlığı ile güvenli bir alanda destekliyoruz. Siz değerli anne babalara ise Eskişehir çocuk ergen ve aile danışmanlığı kapsamında çocuğunuzun özgüvenini evde nasıl inşa edeceğiniz konusunda profesyonel Ebeveyn Danışmanlığı sunuyoruz. Çocuğunuzun kendi sesini güvenle bulması için merkezimizden destek alabilirsiniz.