Çocuğum Arkadaşlarını Isırıyor: Isırma Davranışına Pedagojik Yaklaşım | Eskişehir Çocuk Ergen ve Aile Danışmanlığı

Kreşten gelen "Çocuğunuz bugün arkadaşını ısırdı" telefonuyla veya parkta oynarken aniden başka bir çocuğun koluna dişlerini geçirmesiyle yaşadığınız o derin şoku düşünün. Karşı tarafın ailesine mahcup olmak bir yana, içinizde büyük bir korku uyanır: "Benim çocuğum neden bu kadar saldırgan? Yoksa içinde bir şiddet eğilimi mi var?"

Eskişehir'deki merkezimizde, ısırma davranışı nedeniyle büyük bir panik ve utançla başvuran ailelerle sıklıkla karşılaşıyoruz. Bir çocuk gelişim uzmanı ve aile danışmanı olarak içinizi rahatlatmak isterim: Çocuğunuz kötü niyetli, zorba veya saldırgan bir karaktere sahip değil. Modern pedagoji bilimi, özellikle 1,5 ile 3 yaş arasındaki çocuklarda ısırmanın bir "şiddet" eylemi değil, çaresiz bir "iletişim" çabası olduğunu söyler. Duygularını anlatacak kelimeleri bulamayan çocuk, konuşamayan ağzını bir alet gibi kullanarak dünyayla iletişim kurmaya çalışır.

Çocuklar Neden Isırır? | Eskişehir Çocuk Ergen ve Aile Danışmanlığı

Yetişkin gözüyle kabul edilemez olan bu davranış, bir çocuğun gelişimsel sürecinde şu ihtiyaçlardan doğar:

• İfade Edici Dil Yetersizliği: Çocuğunuz oyuncağını paylaşmak istemediğinde veya sınırları ihlal edildiğinde "Dur, onu bana geri ver!" diyecek kelime hazinesine sahip değilse, en hızlı tepki olan ısırmayı seçer.

• Duygusal Taşma: Sadece öfke değil; aşırı heyecan, sevinç veya yorgunluk da çocuğun sinir sistemine fazla gelebilir. Çocuk bu yoğun enerjiyi bedensel bir yolla, ısırarak boşaltmaya çalışır.

• Duyusal İhtiyaçlar: Özellikle diş çıkarma dönemlerindeki oral (ağız) dönemi çocukları, sadece ağızlarındaki baskıyı ve rahatsızlığı hafifletmek için etrafındaki nesneleri veya insanları ısırabilirler.

Ebeveynlerin Düştüğü Tuzaklar: Neler Yapmamalısınız?

Çocuğa bu davranışın yanlış olduğunu öğretmek isterken verilen panik dolu tepkiler, ısırma krizlerini daha da kalıcı hale getirir:

• Aynısını Yaparak "Canının Yandığını" Göstermek: Çocuğunuzu "O da anlasın" diyerek hafifçe ısırmak yapılabilecek en büyük pedagojik hatadır. Bu durum çocuğa "Büyükler ve güçlüler ısırabilir, demek ki sorun çözmenin yolu bu" mesajını verir.

• Çocuğu "Vahşi" veya "Saldırgan" Diye Etiketlemek: Onu başkalarının yanında utandırmak ve bu etiketleri yapıştırmak, çocuğun bu olumsuz kimliği benimsemesine neden olur.

• Aşırı Tepki Verip Çığlık Atmak: Siz bağırdığınızda veya büyük bir tepki verdiğinizde, çocuk "Vay canına, dişlerimle ne kadar büyük bir etki yaratıyorum!" diyerek kontrol hissini sever ve bu davranışı bir güç gösterisine dönüştürür.

Isırma Davranışını Şefkatle Durdurmanın Adımları

Çocuğunuza sınır koyarken aynı zamanda ona kelimeleri kullanmayı öğretmek için şu adımları izleyebilirsiniz:

1. Nötr Kalın ve Önce Mağdurla İlgilenin

Olay yaşandığı an asla bağırmayın. Çocuğunuzu nötr bir yüz ifadesiyle ortamdan sakince ayırın ve önce ısırılan çocukla ilgilenin. "Canın yandı, hadi buraya biraz buz koyalım" diyerek dikkatinizi mağdura verin. Isıran çocuk, bu eyleminin ona "ilgi" getirmediğini görmelidir.

2. Sınırı Net Çizin ve Alternatif Sunun

Daha sonra kendi çocuğunuzun göz seviyesine inin ve kısa, net bir cümle kurun: "İnsanları ısırmayız, ısırmak can acıtır." Uzun uzun vaaz vermeyin, beyni o an bunu algılayamaz. Ardından ona kabul edilebilir bir alternatif sunun: "Çok öfkelendiğini biliyorum. Eğer bir şey ısırmak istiyorsan bu elmayı/diş kaşıyıcıyı ısırabilirsin ama arkadaşını ısıramazsın."

3. Gölge Ebeveynlik Yapın (Krizi Önceden Yakalayın)

Isırma davranışı sık yaşanıyorsa, çocuğunuz diğer çocuklarla oynarken bir süre onun "gölgesi" olun. Çocuğunuzun gerildiğini, oyuncağının elinden alındığını ve yüzünün kasıldığını (ısırma sinyallerini) fark ettiğiniz an araya girin. "Oyuncağını geri istiyorsun, hadi ona 'Ver' diyelim" diyerek ısırmadan saniyeler önce ona kelimeleri fısıldayın.

Eskişehir Çocuk Danışmanlığı: Ne Zaman Uzman Desteği Alınmalı?

Eğer çocuğunuz 3,5 - 4 yaşını geçmesine ve konuşabilmesine rağmen stres anlarında ilk tepki olarak hala ısırıyorsa, bu davranış kreşten/okuldan atılmasına veya arkadaşları tarafından dışlanmasına yol açıyorsa, altta yatan duyusal bir hassasiyet veya yoğun bir kaygı durumu olabilir.

Eskişehir'deki Merkezi'mizde, Selen Topçu eşliğinde çocukların içlerinde biriken bu yoğun öfkeyi ve kelimelere dökemedikleri duyguları Oyun Danışmanlığı ile güvenli ve şefkatli bir alanda dönüştürüyoruz. Siz anne babalara ise Eskişehir çocuk ergen ve aile danışmanlığı kapsamında kriz anlarında nasıl soğukkanlı kalacağınız konusunda Ebeveyn Danışmanlığı sunuyoruz. Çocuğunuzun duygularını dişleriyle değil, kelimeleriyle ifade etmesi için merkezimizden destek alabilirsiniz.