Çocuğum Ne Hissettiğini Anlatamıyor: Duyguları Tanıyamayan Çocuğa Şefkatli Yaklaşım | Eskişehir Çocuk Ergen ve Aile Danışmanlığı

Çocuğunuzun aniden bir oyuncağı fırlattığını, kapıyı çarpıp odasına kapandığını veya hıçkıra hıçkıra ağladığını düşünün. Yanına gidip "Ne oldu, neden ağlıyorsun?" diye sorduğunuzda sadece omuz silkiyor, "Bilmiyorum!" diye bağırıyor veya daha çok hırçınlaşıyor. Bir anne baba olarak, derdini söylemeyen bir çocuğa nasıl yardım edeceğinizi bilememenin çaresizliğini yaşamanız çok doğaldır.

Eskişehir'deki merkezimizde, "Çocuğum sürekli öfkeli ama sebebini asla anlatmıyor" diyerek başvuran ailelerle sıklıkla karşılaşıyoruz. Bir çocuk gelişim uzmanı ve aile danışmanı olarak belirtmeliyim ki; çocuğunuz size inat olsun diye susmuyor veya tepki göstermiyor. Modern pedagoji bilimi, çocukların doğuştan bir "duygusal sözlükle" doğmadıklarını söyler. İçlerinde fırtınalar koparan o hissin adının "hayal kırıklığı", "kıskançlık", "utanç" veya "kaygı" olduğunu bilmedikleri için, kelimelerin bittiği yerde davranışı (vurmayı, ağlamayı, susmayı) bir iletişim dili olarak kullanırlar.

Duygusal Okuryazarlık Nedir ve Neden Eksik Kalır? | Eskişehir Çocuk Ergen ve Aile Danışmanlığı

Yetişkinler olarak bizler kalbimiz sıkıştığında veya midemize kramplar girdiğinde bunun "stres" olduğunu biliriz. Ancak bir çocuk, içindeki bu karmaşık bedensel tepkileri anlamlandıramaz. Duyguları isimlendiremeyen (duygusal okuryazarlığı gelişmemiş) çocuklar:

• Kendilerini sürekli tehlikede veya anlaşılmamış hissederler.

• Öfkelerini kontrol edemezler çünkü "düşman"ın ne olduğunu bilemezler.

• Sosyal ilişkilerde, arkadaşlarının duygularını da okuyamadıkları için (empati eksikliği) sürekli çatışma yaşarlar.

Ebeveynlerin Düştüğü Tuzaklar: Duygu İletişimini Ne Kapatır?

Çocuğunuzun duygularını anlamasına yardımcı olmak isterken refleks olarak kurduğunuz bazı cümleler, onun o içsel fırtınada daha çok kaybolmasına neden olabilir:

• "Neden?" Sorusunu Sormak: "Neden kardeşine vurdun? Neden ağlıyorsun?" Bu sorular yetişkin mantığına aittir. Beyni henüz o olgunlukta olmayan bir çocuk "Neden" sorusu karşısında köşeye sıkışmış hisseder, çünkü cevabı gerçekten bilmiyordur.

• Duyguyu İnkar Etmek ve Küçümsemek: "Bunda ağlanacak ne var? Erkek adam korkar mı hiç? Küçücük şey için bu kadar üzülünmez!" demek, çocuğa "Senin hissettiklerin yanlış, senin iç dünyana güvenmiyorum" mesajını verir.

• Hemen Çözüm Üretmeye Çalışmak: Çocuğun elindeki dondurma düştüğünde ağlıyorsa, "Tamam sus, hemen yenisini alırız" demek çocuğun o an yaşadığı "kayıp ve hayal kırıklığı" duygusunu yaşamasını ve tanımasını engeller.

Çocuğunuza Duygularını Tanıtmanın Yolları

Çocuğunuzun iç dünyasında olup bitenleri anlayabilmesi ve davranışlar yerine kelimeleri kullanabilmesi için şu pedagojik adımları izleyebilirsiniz:

1. Onun Adına Duygusunu Aynalayın (İsimlendirin)

Çocuğunuz kriz anındayken ona soru sormak yerine, dedektif gibi davranıp durumu siz özetleyin. "Şu an kulelerin yıkıldığı için çok öfkeli görünüyorsun", "Arkadaşın elinden oyuncağını aldığı için haksızlığa uğramış ve üzgün hissediyorsun." Duygusunun adını sizden duyan çocuk, "Evet, içimdeki bu tuhaf hissin adı öfkeymiş ve annem/babam beni anlıyor" diyerek inanılmaz bir hızla sakinleşmeye başlar.

2. Kendi Duygularınızı Sesli Düşünün (Model Olun)

Çocuklar duygu dilini sizi kopyalayarak öğrenirler. Gün içinde yaşadığınız duyguları onlara dürüstçe (ama onları kaygılandırmayacak bir dozda) anlatın: "Bugün markette istediğim bisküviyi bulamadığım için biraz hayal kırıklığına uğradım." veya "Anahtarlarımı bulamadığımda çok telaşlandım." Sizin duygularınızı ifade ettiğinizi gören çocuk, kendi duygularını da korkmadan dile getirecektir.

3. Bedenindeki İşaretleri Fark Ettirin

Duygular önce bedende başlar. Çocuğunuz sinirlendiğinde veya korktuğunda ona bedensel tepkilerini gösterin: "Çok heyecanlandığında kalbinin nasıl hızlı attığını hissediyor musun?" veya "Öfkelendiğinde yumruklarını sıktığını ve dişlerini kilitlediğini fark ettim." Bedenini tanıyan çocuk, duygu krizini daha başlamadan fark etme becerisi kazanır.

Eskişehir Çocuk Danışmanlığı: Ne Zaman Uzman Desteği Alınmalı?

Eğer çocuğunuz duygularını ifade edemediği için kendine veya etrafına zarar vermeye başladıysa, sürekli içe kapanıp iletişimi tamamen kestiyse ve evdeki hiçbir şefkatli yaklaşımınız bu duvarı aşamıyorsa, çocuğun iç dünyasına ulaşmak için en güçlü dil olan "oyun" devreye girmelidir.

Eskişehir'deki Merkezi'mizde, Selen Topçu eşliğinde kelimelerle anlatılamayan o derin korkuları, öfkeleri ve kaygıları Oyun Danışmanlığı ile güvenli bir şekilde ortaya çıkarıyor ve sağaltıyoruz. Siz değerli ebeveynlerimize ise Eskişehir çocuk ergen ve aile danışmanlığı kapsamında evde duygusal zekayı ve okuryazarlığı nasıl destekleyeceğiniz konusunda profesyonel rehberlik sunuyoruz. Çocuğunuzun duygularıyla barışması ve kendini güvende hissetmesi için merkezimizden destek alabilirsiniz.